|
طنز - پندهایی منتخب از:
رساله درویش نامه ( صد پند ) عبید زاکانی
نوشته و انتخاب : محمد مهدی حسنی
اگر شربتی بایدت سودمند ز داعی شنو نوشداروی پند
ز پرویزن معرفت بیخته به شهد ظرافت بر آمیخته * 1
درویش نامه ( رساله صد پند ) دارای صد پند شیرین حکیمانه طیبت آمیز است که عبید زاکانی آنرا در سال 750 انشاء کرده است و جز پند های نخستین رساله : مانند :
که کاملاً جدی بنظر مِی آید، رفته رفته پندها به هزل و طنز می گراید. گاهی طنز به جای آنکه خنده بر لب آورد، خواننده را در اندوهی تلخ فرو میبرد. عبارات درویش نامه با وجود کمال اختصار، بسیار فصیح و دلپذیر است * 2 .
***************
پندهای منتخب ار رساله درویش نامه ( صد پند ) :
-
مسخرگی و فوّادی و دف زنی و غمازی و گواهی به دورغ دادن و دین به دنیا فروختن و کفران نعمت پیشه سازید تا پیش بزرگان عزیز باشید و از عمر برخوردار گردید . (266 )
-
دختر فقیهان و شیخان و قاضیان و عوانان ( = یاران ) مخواهید و اگر بی اختیار پیوندی با آن جماعت اتفاق افتاد عروس را به ... سو برید تا گوهر بد، ببار نیاورد و فرزندان گدا و سالوس و مزوّر و پدر و مادر آزار، از ایشان در وجود نیاید. ( 267 )
-
طعام و شراب تنها مخورید که این شیوه کار قاضیان و جهودان باشد . ( 269 )
-
حاکمی عادل و قاضیی که رشوت نستاند و زاهدی که سخن به ریا نگوید و حاجبی که با دیانت باشد، و کون درست صاحب دولت، در این روزگار مطلبید. (270 )
-
از تزویر قاضیان ، و شنقصه ( = جور ) مغولان، و عربده کنگان، و حریفی آنانی که روزگاری .... باشید؛ و امروز دعوی زیر دستی و قتّالی و پهلوانی کننده؛ و زبان شاعران ، و مکر زنان و چشم حاسدان و کینه درویشان ایمن مباشید . (274 )
-
گواهی کوران در ماه رمضان قبول مکنید اگرچه بر کوهی بلند باشند. ( 275 )
نصیحت نیکبختان یاد گیرند بزرگان پند درویشان پذیرند * 3
((((((((((((((((((((((((((((())))))))))))))))))))))))))))))
1 – بنقل از مقدمه رساله، که از عبید نیست و خود از بوستان سعدی بمطلع :
به گمراه گفتن نکو می روی جفایی تمام است و جوری قوی
نقل کرده است (بوستان، بتصحیح مرحوم محمد علی فروغی ، ص 56 ) .
2 – در تنظیم مقدمه بالا به اظهار نظر اساتید : مرحوم عباس اقبال و دکتر محمد جعفر محجوب، در مقدمه دو دیوان چاپی عبید نظر داشته است و اصل متن به نقل از : رساله دلگشا، به انضمام رساله های تعریفات، صد پند و نوادر الامثال، تألیف خواجه نظام الدین عبید زاکانی، بتصحیح و ترجمه و توضیح آقای دکتر علی اصغر حلبی، انتشارات اساطیر، چاپ اول ، 1383 ، است. بنابراین اینجانب نه توانسته و نه خواسته از خود چیزی بیان کند. و شماره آمده میان دو کمان در آخر هر پند، اشاره به صفحه کتاب دارد.
3 - بنقل از پایان رساله صد پند. بنظر می رسد که بیت از خود عبیدست.
نوشته شده توسط محمد مهدی حسنی در 87/09/01 ساعت 9:39 | لينک ثابت |
|
